Ministranci

 

Ministrant (łac. ministrare – służyć, posługiwać, pomagać) – osoba posługująca w liturgii, najczęściej w czasie sprawowania Eucharystii, a także nabożeństw poza Mszą św. Nazwa obejmuje także konkretną funkcję wykonywaną podczas liturgii (np. ministrant ołtarza, ministrant księgi, ministrant światła) przez dorosłych, młodzież i dzieci. Zaleca się, by ministranci byli objęci odpowiednią formacją, zgodnie z Dyrektorium Duszpasterstwa Służby Liturgicznej, i otrzymali błogosławieństwo do pełnienia swojej funkcji, zgodnie z księgą Obrzędy błogosławieństw służby liturgicznej.

Zwyczajowym strojem ministranta jest:

• sutanela – suknia, zakładana w pasie lub sutanna w odpowiednim kolorze liturgicznym,
• komża,
• pelerynka (kołnierz) – zakładana wokół szyi i na ramiona na komżę. Kolor pelerynki również odpowiada okresowi liturgicznemu.

 

Podział ministrantów i ich funkcje:

1. kandydat – przyjęto, że kandydaci do czasu przyjęcia do grona ministrantów poprzez uroczyście błogosławieństwo do pełnienia funkcji ministranta nie mogą wykonywać żadnych posług liturgicznych, możliwe są jednak wyjątki od tej reguły – Dyrektorium Duszpasterstwa Służby Liturgicznej w punkcie 61 stwierdza, że „jeśli prowadzący formację uznają za słuszne, mogą te osoby dopuścić do pełnienia niektórych funkcji w czasie Mszy św. w ciągu tygodnia”. Okres kandydatury określa proboszcz lub opiekun parafialny. Powinien on być na tyle długi, aby kandydat poznał wszystkie elementy służby przy ołtarzu. Niektóre parafie okres kandydatury dzielą na stopnie aspiranta i kandydata. W takim wypadku aspirant nie nosi stroju liturgicznego w ogóle, kandydat zaś nosi komżę (bez pelerynki i sutaneli),
2. choralista – jego główną funkcją jest odpowiadanie na wezwania kapłana podczas Mszy św. (również śpiewem – stąd nazwa), w czasie sprawowania liturgii wykonuje on jednak jeszcze drugą funkcję, którą jest dawanie sygnałów dzwonkami i gongiem. Zadania choralisty:

• dzwonienie sygnaturką na rozpoczęcie procesji wejścia,
• dzwonienie gongiem podczas ukazania Hostii oraz kielicha z Krwią Pańską,
• dzwonienie dzwonkami w odpowiednich momentach w czasie liturgii (nie ma ściśle określonej zasady, kiedy należy używać dzwonków, każda diecezja i parafia ma swoje tradycje oraz zwyczaje). Kiedy choralistów jest więcej, jeden z nich powinien dzwonić dzwonkami, a inny gongiem,

1. ministrant ołtarza – jego zadaniem jest przygotowanie ołtarza i świętych naczyń. Zwykle podczas liturgii funkcję tę pełnią dwie osoby. W procesji wejścia ministrant ołtarza idzie za choralistami. Zadania ministranta ołtarza:

• przygotowanie naczyń liturgicznych (zarówno przed liturgią, jak i w trakcie) i troska o nie,
• przygotowanie ołtarza do liturgii eucharystycznej: rozłożenie korporału, ustawienie kielicha i puszek,
• pomoc w odebraniu darów ofiarnych (jeśli jest przewidziana procesja z darami),
• podawanie celebransowi ampułek z wodą i winem,
• posługa przy obrzędzie lavabo,
• posługa przy patenie podczas Komunii św.,
• posługa przy puryfikacji (oczyszczeniu naczyń liturgicznych),

1. ministrant krzyża (krucyferariusz) – niesie krzyż w procesji. Idzie on za ministrantami kadzidła. W czasie Mszy św. swoją posługę pełni jedynie w procesji wejścia i wyjścia. Może także pełnić swoją funkcję w czasie obrzędów nadzwyczajnych i innych procesji.
2. ministrant światła (ceroferariusz) – podczas liturgii niesie świecę lub pochodnię. Udział ceroferariuszy w mszy św.:

• podczas procesji wejścia idą za turyferariuszem i nawikulariuszem, a po obu stronach krucyferariusza,
• w procesji z ewangeliarzem i podczas odczytywania Ewangelii (poza opisem Męki Pańskiej w Niedzielę Palmową oraz liturgią Wigilii Paschalnej w Wielką Sobotę); ustawiają się wówczas twarzami do siebie, po obu stronach ambony,
• w procesji wyjścia prowadzą asystę razem z krucyferariuszem,
• udział w liturgii poza Mszą św.: w procesji teoforycznej dwóch ceroferariuszy idzie na przodzie po obu stronach krzyża, a ponadto dwóch przed kapłanem niosącym Najświętszy Sakrament,

1. ministranci kadzidła (nawikulariusz i turyferariusz) – odpowiadają za kadzidło podczas liturgii. Turyferariusz, idący po prawej stronie, niesie trybularz, inaczej kadzielnicę, a nawikulariusz, idący po lewej stronie, nawikułę, inaczej łódkę. Kadzidło podaje się w następujących momentach:

• obrzędy wstępne (okadzenie ołtarza),
• odczytanie Ewangelii (okadzenie ewangeliarza przed jej proklamacją – wyjątek stanowi opis Męki Pańskiej w Niedzielę Palmową),
• przygotowanie darów (okadzenie darów na ołtarzu, a następnie głównego celebransa, koncelebransów i ludu),
• przeistoczenie (okadzenie Najświętszych Postaci, gdy celebrans ukazuje je ludowi),
• podczas wystawienia Najświętszego Sakramentu: bezpośrednio po wystawieniu, a także przed błogosławieństwem i podczas błogosławieństwa,

1. ministrant księgi – odpowiedzialny za wszystkie księgi, używane podczas Mszy św. i nabożeństw. Do jego zadań należy:

• przygotowanie tekstów modlitwy powszechnej,
• przygotowanie czytań mszalnych w lekcjonarzu,
• przygotowanie odpowiednich tekstów w mszale,
• podtrzymywanie mszału przed celebransem przy miejscu przewodniczenia (na obrzędy wstępne, na kolektę, na modlitwę po Komunii i na błogosławieństwo), a także usługiwanie celebransowi przy mszale położonym na ołtarzu,
• podtrzymywanie wszelkich innych tekstów oraz modlitw (np. wstępu oraz zakończenia modlitwy powszechnej) przed celebransem. Wszelkie teksty podaje celebransowi, stojąc od jego zewnętrznej strony,
• wyniesienie mszału na ołtarz w czasie przygotowania darów i zabranie go stamtąd po Komunii św.,

1. ministrant słowa Bożego (tzw. „lektor promowany”) – ministrant pełniący funkcję lektora i pobłogosławiony do jej pełnienia przez opiekuna służby liturgicznej, proboszcza lub dziekana, względnie zaproszonego biskupa. Jego podstawowym strojem liturgicznym jest alba lub inny, wyróżniający strój, zgodnie ze zwyczajem miejscowym. Do zadań ministranta słowa Bożego należy odczytywanie Słowa Bożego, wezwań modlitwy powszechnej, komentarzy mszalnych, może także wykonywać psalmy responsoryjne. Jeśli nie ma diakona¸ lektor, idąc przed kapłanem, może nieść w procesji na wejście ewangeliarz, który następnie kładzie na ołtarzu. Jako starszy z grona ministrantów sprawuje nad nimi opiekę,
2. psałterzysta – osoba, która podczas liturgii wykonuje psalm responsoryjny,
3. ceremoniarz (mistrz ceremonii) – odpowiada za przygotowanie liturgii i jej poprawny przebieg. Odpowiada bezpośrednio po celebransie za poprawność liturgii. Musi posiadać dużą wiedzę dotyczącą przepisów liturgicznych. Może pełnić rolę animatora służby liturgicznej. Często jako element stroju liturgicznego nosi krzyż ceremoniarski, nakładany uroczyście przez biskupa. W procesji wejścia ceremoniarz idzie przed lub nieco za celebransem, wraz z ministrantem księgi. Do jego obowiązków należy:

• przeprowadzenie próby liturgii,
• czuwanie nad przebiegiem liturgii,
• dawanie znaków asyście, co należy w danym momencie zrobić,
• podawanie celebransowi dodatkowych modlitw i tekstów niezawartych w księgach liturgicznych,
• obsługa mikrofonu,
• interweniowanie w nietypowych sytuacjach, które zakłócają normalny przebieg liturgii.

Nie zawsze liczba ministrantów obecnych podczas danej liturgii pozwala na takie przyporządkowanie obowiązków do stopni formacyjnych. W przypadku braku ministrantów o niższym stopniu, każde zadanie dla nich właściwe może zostać przejęte przez lektora bądź ceremoniarza. W przypadku braku ministrantów o wyższym stopniu, funkcje im należne często przejmowane są przez kościelnego, diakona, koncelebransów lub w ostateczności przez samego głównego celebransa.

Opiekunem ministrantów w parafii pw. Świętego Krzyża w Kobylnicy jest Ksiądz Proboszcz. Na ten moment mamy 10 ministrantów (lektorów, ceremoniarza. Zbiórki są co dwa tygodnie, w soboty, w czasie których ćwiczy się podstawowe czynności ministranta i lektora. Obok tego jest czas na integrację.

Patroni ministrantów

• św. Alojzy Gonzaga SJ
• św. Dominik Savio
• św. Jan Berchmans SJ
• św. Stanisław Kostka SJ
• św. Tarsycjusz